Türkiye'de Depremler ve Bina Güvenliği: Satın Almadan Önce Bir Binayı Nasıl Değerlendirirsiniz

Şubat 2023 depreminden sonra bina güvenliği, müşterilerimizin ilk sorduğu sorulardan biri haline geldi ve bu son derece yerinde bir soru. İyi haber şu: Türkiye modern yapı mevzuatı en sıkı ülkelerden biri ve bugün inşa edilen binalar otuz yıl önce yapılanlardan temelden farklı. Önemli olan, ikisini birbirinden nasıl ayıracağınızı bilmek.

Birinci gösterge: ruhsat yılı

Türk yapı mevzuatı aşamalar halinde gelişti ve her aşama depreme dayanıklılık standartlarını yükseltti:

• 2000 öncesi: birçok bina bağımsız mühendislik denetimi olmadan inşa edildi; en kapsamlı incelemeyi gerektiren grup budur.
• 2001 sonrası: yapı denetim firmaları sistemi (Yapı Denetim) başladı ve sonraki yıllarda tüm Türkiye'ye yaygınlaştırıldı.
• 2007: güncellenmiş deprem yönetmeliği.
• 2018: 2019 başından beri uygulanan ve bugüne kadarki en sıkı yönetmelik olan mevcut Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği.

Bu yüzden her ilanda yapım yılını belirtiyoruz ve güvenliği her şeyin önünde tutanlara 2019 sonrası ruhsatlı binalardan başlamalarını öneriyoruz.

İkinci gösterge: proje belgeleri

1. Yapı ruhsatı ve tarihi.
2. Yapı denetim firmasının adı (inşaatı denetleyen firma).
3. Zemin etüdü raporu (Zemin Etüdü): zemin türünü ve temelin buna uygun olarak nasıl tasarlandığını belirler.
4. İskan belgesi: binanın ruhsatına uygun olarak tamamlandığını kanıtlar. Bkz. iskan belgesi rehberi.

Üçüncü gösterge: kendi gözünüzle gördükleriniz

• Zemin kat: vitrinini genişletmek için kolon veya taşıyıcı duvar kaldıran dükkânlar bilinen bir risk işaretidir.
• Çatlaklar: boyadaki kılcal çatlaklar normaldir; ancak kolon ve kirişlerdeki çapraz veya geniş çatlaklar için bir mühendisin görüşünü almak gerekir.
• Eklentiler: sonradan ruhsatsız eklenen katlar veya odalar binanın yükünü artırır.
• Temellerde nem: süregelen su sızıntısı yıllar içinde betondaki demiri zayıflatır.

Eski binalar: ne zaman uzman değerlendirmesi istemeli?

Bina eskiyse ama konumu veya fiyatı hoşunuza gittiyse, bir inşaat mühendisinden değerlendirme ya da yetkili bir kuruluştan riskli yapı tespit raporu isteyin. Bu raporlar, riskli binaları yıkıp yeniden inşa eden kentsel dönüşüm projelerinin temelidir; binanın durumuna göre bir fırsat da olabilir, bir yük de.

Trabzon ve İstanbul: tehlike düzeyindeki fark

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından yayımlanan resmi deprem tehlike haritası, Marmara Bölgesi ve İstanbul'un Kuzey Anadolu Fayı'na yakınlıkları nedeniyle Türkiye'nin en yüksek tehlikeli bölgeleri arasında olduğunu, Trabzon kıyılarının ise büyük kısmının daha düşük tehlike düzeylerinde yer aldığını gösteriyor. Herhangi bir mülkün konumunu koordinatlarıyla resmi haritada kontrol edebilirsiniz.

Bu fark birçok müşterimizin kararında rol oynuyor, ancak incelemenin yerini tutmuyor: tehlikeli bölgedeki sağlam bir bina, daha az tehlikeli bölgedeki kötü yapılmış bir binadan iyidir.

Sigorta güvenliğin yerini tutmaz

Zorunlu deprem sigortası (DASK) tapu devrinin şartıdır ve binadaki hasarı belirli bir limite kadar karşılar, ancak hayatları korumaz. Bunu DASK rehberinde anlattık.

Özet: soracağınız beş soru

1. Bina hangi yıl ruhsat aldı?
2. Yapı denetimini hangi firma yaptı?
3. Zemin etüdü ve iskan belgesi var mı?
4. Zemin katta bir değişiklik yapıldı mı ya da kat eklendi mi?
5. AFAD haritasında mülkün bulunduğu yerin tehlike düzeyi nedir?

Bu sorular şu listenin de parçası: satın almadan önce 12 kontrol. Güvenlik önceliğinizse şuradan başlayın: yeni projeler ya da 2019 sonrası ruhsatlı mülkleri bizden isteyin: iletişim sayfası.